Jeden z moich klientów, który świetnie sobie radzi w zarządzaniu złożonymi projektami IT, został ostatnio odrzucony w procesie rekrutacyjnym. Gdy zapytał o powód takiej decyzji usłyszał, że w swoich działaniach wydaje się zbyt mało elastyczny, a stanowisko, na które aplikował jest nową inicjatywą firmy i może ulegać dynamicznym zmianom. Inna z moich klientek opowiedziała mi o podobnej sytuacji. Jako powód odrzucenie usłyszała, że „za mało umie w szare”, choć sprawnie porusza się w czarno-białych sytuacjach.
Współczesny rynek pracy to środowisko bardziej dynamiczne i nieprzewidywalne niż kiedykolwiek, co wymaga od firm szybkiego dostosowywania się do zmian i przewidywania potencjalnych ryzyk. W związku z tym, pracodawcy coraz częściej szukają kandydatów, którzy potrafią poradzić sobie z niepewnością i chaosem, a nie tylko działać w dobrze zdefiniowanych, jasnych sytuacjach.
Przyczyną tej zmiany jest rosnące znaczenie adaptacyjności i elastyczności. Tradycyjne kompetencje związane z realizacją konkretnych, jasno określonych celów wciąż są ważne, ale to nie wystarcza w świecie, w którym sytuacja może zmienić się nagle i niespodziewanie. Osoby, które z łatwością odnajdują się w sytuacjach dynamicznych i pełnych niepewności, zyskują przewagę – ich zdolność szybkiego podejmowania decyzji i radzenia sobie z presją wpływa pozytywnie na rozwój całej organizacji.
Na jakich stanowiska zdolność zarządzania niepewnością zyskuje na wadze
Umiejętność efektywnego działania w warunkach niepewności i chaosu coraz częściej bywa brana pod uwagę przy rekrutacjach na stanowiska związane z zarządzaniem, strategią, innowacją i przywództwem.
Przykładem takich stanowisk mogą być:
- Project Manager w środowisku startupowym – praca w startupie to częste zmiany priorytetów i szybkie decyzje. W tym kontekście zdolność adaptacji, reagowania na nieprzewidziane zmiany i znajdowanie rozwiązań „w biegu” jest nieoceniona.
- Dyrektor ds. Innowacji – stanowisko to wymaga nie tylko znajomości nowych technologii, ale również umiejętności przewidywania i adaptacji do zmian rynkowych. To osoby na tych pozycjach są odpowiedzialne za testowanie i wdrażanie nowych rozwiązań w niepewnych warunkach.
- Kierownik ds. Kryzysów i Ryzyka – zarządzanie kryzysowe w instytucjach finansowych czy technologicznych to wyzwanie, które wymaga doskonałej orientacji w zmieniających się przepisach i ryzykach, ale również szybkiego działania i podejmowania decyzji w sytuacjach pełnych niepewności.
Wbrew pozorom, rola tej umiejętności wzrasta także na stanowiskach nie menadżerskich. Dzisiaj bowiem dynamiczne zmiany w procesach, strukturach organizacyjnych, jak również narzędziach/systemach wykorzystywanych w pracy dotykają także specjalistów. Od ich nastawienia do tych zmian i otwartości na to co nowe zależy na ile sprawnie oni sami, jak i zespół w którym pracują będzie reagował na te zdarzenia.
Wiele innowacji wprowadza w początkowym etapie ich wdrażania wiele chaosu, niejasności lub zagubienia. Kluczową staje się umiejętność przezwyciężania trudności i dalszego poruszania się do przodu. Czasami bez jednoznacznych instrukcji, czasami trochę „na czuja” i z domyślnym ryzykiem popełnienia błędów. W takich sytuacjach sporym problemem dla zespołu bywają pracownicy, którzy nie zrobią nic dopóki wszystko nie zostanie jasno opisane, albo ktoś ich nie poprowadzi krok po kroku za rękę. Spowalniają oni wdrożenie nowego rozwiązania, a bywa że wręcz je sabotują – czy to świadomie swoimi działaniami, czy mniej świadomie „zatruwając” inne osoby swoim narzekaniem, marudzeniem i oporem.
Jak rozwijać umiejętność działania w warunkach niepewności?
Umiejętności związane z zarządzaniem niepewnością i zmiennością można rozwijać na wiele sposobów, od praktyki zawodowej po świadomy rozwój osobisty:
- Poszerzanie horyzontów i rozwój ciekawości – kontakt z nowymi, niezwiązanymi bezpośrednio z obszarem pracy dziedzinami rozwija elastyczność myślenia. Przykładem może być eksplorowanie literatury, technologii lub psychologii, co pozwala zyskać różne punkty widzenia na codzienne wyzwania.
- Szkolenia i symulacje w warunkach VUCA* – coraz więcej firm oferuje symulacje i ćwiczenia w sztucznie kreowanych sytuacjach niepewności. Dzięki temu uczestnicy mogą sprawdzić, jak reagują w warunkach stresu i chaosu, ucząc się szybkiej analizy sytuacji i wyciągania wniosków.
- Zwiększenie świadomości emocjonalnej i zarządzanie stresem – jednym z kluczowych czynników sukcesu w sytuacjach VUCA* jest umiejętność zachowania spokoju i kontroli nad emocjami. Praktyki takie jak medytacja, mindfulness oraz techniki relaksacyjne wspierają odporność psychiczną, co jest istotne dla efektywnego działania w niepewnych warunkach.
Już dzisiaj warto uwzględnić powyższe propozycje w swoim rozwoju. Zdolność radzenia sobie z niepewnością w obecnym środowisku zawodowym przestaje być bowiem tylko dodatkowym atutem, ale staje się ważnym elementem poszukiwanym przez pracodawców.
*VUCA – akronim oznaczający: zmienność (Volatility), niepewność (Uncertainty), złożoność (Complexity) i niejednoznaczność (Ambiguity).